W naszych badaniach opieramy się na samoidentyfikacji
respondentów jako emerytów, rencistów lub pracujących w różnych
grupach społeczno-zawodowych. Ponieważ część emerytów i rencistów
pracuje w niepełnym, a czasem nawet w pełnym wymiarze czasu i określa
swoją przynależność społeczno-zawodową na podstawie charakteru tej
pracy, w omawianym niżej badaniu spytaliśmy też ankietowanych, czy
otrzymują świadczenia emerytalne lub renty niezależnie od głównego
źródła utrzymania.
KIM SĄ EMERYCI I RENCIŚCI?
Z deklaracji respondentów wynika, że jedna trzecia
dorosłych Polaków otrzymuje rentę lub emeryturę bez względu na to,
czy jest to ich główne źródło utrzymania.
Dzięki różnym programom wcześniejszego przechodzenia
na emeryturę, a także dzięki temu, że renty przyznawane są ludziom
w różnym wieku, osoby w wieku emerytalnym (kobiety od 60 roku życia,
mężczyźni od 65) stanowią nieco ponad połowę wszystkich osób pobierających
świadczenia emerytalne i rentowe. Drugą co do wielkości grupę świadczeniobiorców
(niemal jedną piątą) stanowią badani w wieku od 50 do 59 lat. Niemal
we wszystkich grupach wiekowych wśród emerytów i rencistów przeważają
mężczyźni. Proporcje te odwracają się dopiero wśród osób po 65 roku
życia.
Wśród otrzymujących renty i emerytury najliczniejszą
grupę (37%) stanowią osoby z wykształceniem podstawowym. Zbliżony
odsetek świadczeniobiorców (39%) to mieszkańcy wsi.
W grupie osób pobierających świadczenia 58%
to - według własnego określenia - emeryci, a 34% renciści. Odsetek
osób deklarujących się jako należący do innych grup społeczno-zawodowych
jest wśród otrzymujących emeryturę bądź rentę minimalny.
PRACUJĄCY EMERYCI I RENCIŚCI
Wśród osób otrzymujących emeryturę bądź rentę
14% łącznie dorabia - sporadycznie (6%) bądź regularnie (8%). Oznacza
to, że co siódmy respondent identyfikujący się jako emeryt lub rencista
chce wykonywać dodatkową pracę lub czuje się do tego zmuszony, aby
utrzymać siebie i rodzinę. Można przypuszczać, że są to jednak przede
wszystkim osoby młodsze, którym wiek i stan zdrowia pozwalają na
tego typu działalność.
NASTROJE WŚRÓD EMERYTÓW I RENCISTÓW
Poziom optymizmu wśród emerytów
i rencistów jest zdecydowanie niższy niż wśród pozostałych obywateli.
Na pytanie, czy sytuacja w kraju zmierza w dobrym czy złym kierunku,
tylko 16% emerytów odpowiedziało, że w dobrym. Wśród osób niebędących
świadczeniobiorcami budżetu państwa odsetek optymistów był wyższy
(23%).
Subiektywne oceny warunków życia
respondentów i ich rodzin są również uzależnione od tego, czy pobierają
oni emeryturę lub rentę czy też nie. Warunki życia swojej rodziny
określiło jako dobre 12% ankietowanych pobierających świadczenia,
a jako złe - 34% tej grupy. Natomiast wśród osób niekorzystających
ze świadczeń ze strony państwa odsetki te wynoszą odpowiednio 28%
i 21%. W obu grupach ponad połowa badanych określa warunki życia
swojej rodziny jako przeciętne ("ani dobre, ani złe").
Jeszcze wyraźniej różnicują
się te dwie grupy ze względu na oceny najbliższej przyszłości. O
tym, że za rok będzie się im żyło lepiej, przekonany jest niemal
co piąty respondent niebędący emerytem (18%) i zaledwie 7% pobierających
emerytury i renty. W obu grupach wiecej niż co druga osoba nie wiąże
z nadchodzącym rokiem nadziei na zmiany, a pogorszenia się sytuacji
rodziny obawia się 30% emerytów i 22% pozostałych ankietowanych.
Poza oceną ogólnych warunków
życia badanych pytamy ich też o wymiar materialny. Pod tym względem
oceny emerytów i rencistów są gorsze od ocen pozostałych respondentów.
Różnica jest jednak mniejsza. O ile swoje ogólne warunki życia źle
ocenia około jednej trzeciej emerytów i rencistów oraz około jednej
piątej pozostałych respondentów, o tyle sytuację materialną negatywnie
ocenia zbliżona liczba (około jednej trzeciej) ankietowanych z obu
zbiorowości. Emeryci i renciści mają więc o wiele mniej powodów
niż pozostali badani do uznawania swego życia za dobre wtedy, kiedy
źle oceniają materialne warunki bytu.
EMERYCI I RENCIŚCI PRACUJĄCY W INDYWIDUALNYCH
GOSPODARSTWACH ROLNYCH
Odsetek użytkowników indywidualnych gospodarstw
rolnych jest w obu grupach respondentów taki sam, jednak spośród
emerytów i rencistów mniej niż połowa (45%) systematycznie lub często
pracuje lub pomaga w pracy w tych gospodarstwach, a spośród osób
niepobierających świadczeń - niemal trzy czwarte (71%).
Wszystkie różnice między grupą emerytów i rencistów
a pozostałymi respondentami wynikają z faktu, że emeryci i renciści
to w ogromnej większości osoby starsze, często schorowane, utrzymujące
się z niewysokich świadczeń emerytalno-rentowych wypłacanych przez
państwo i jest rzeczą niemal naturalną, że ich poziom optymizmu
związanego z przyszłością jest niższy niż wśród ludzi młodszych.
Opracowała
Anna GRUDNIEWICZ
CBOS
Klauzula prawna
Treść niniejszego artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny. Nie zastępuje
konsultacji z lekarzem i nie może być podstawą do stosowania jakichkolwiek
środków farmaceutycznych ani form terapii. Wszelkie decyzje w ww. kwestiach
należą do lekarza prowadzącego leczenie. Portal ani osoby współpracujące
nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności wynikajacej z zastosowania
informacji zawartych w portalu.